Cùng một chiếc rổ hay bộ bàn ghế tre, hàng xử lý kỹ dùng được nhiều năm, hàng làm ẩu mốc mọt sau vài tháng. Bài này chỉ cho bạn cách phân biệt hai loại đó ngay tại chỗ mua bằng vài thao tác nhìn, sờ, gõ, ngửi, để không mất tiền oan.
Chất lượng đồ tre nằm ở khâu xử lý, không chỉ ở mẫu mã
Đa số người mua nhìn kiểu dáng và giá, nhưng thứ quyết định độ bền lại là tre có già không, có được xử lý hết tinh bột không và mối đan có chắc không. Ba yếu tố này ẩn dưới bề mặt, nên cần biết cách kiểm tra chủ động.
Tre già hay tre non
Tre non nhiều nước và tinh bột, rất dễ mọt và co ngót. Tre già thân đanh, thành dày, màu sậm và đều hơn. Gõ nhẹ vào thân: tiếng đặc, chắc là tre già; tiếng rỗng, vang nhẹ thường là tre non hoặc ruột mỏng.
Dấu hiệu đã xử lý chống mọt
Tre luộc hoặc ngâm kỹ có màu ngà đều, ít vết loang. Tre hun khói ngả nâu và có mùi ám nhẹ đặc trưng. Ngược lại, tre chỉ phơi qua thường còn mùi ngái tươi, màu xanh nhạt không đều và hay có bột mịn ở kẽ, đó là dấu hiệu mọt đang hoạt động.
Độ ẩm của sản phẩm
Sờ vào thấy mát lạnh, hơi dính tay là tre còn ẩm, sẽ co nứt khi về nhà khô. Hàng đạt thường sờ khô ráo, nhẹ tay hơn so với cảm giác nhìn.
Kiểm tra mối đan và mối nối
Với đồ đan như rổ, giỏ, khay, hãy lật mặt trong soi kỹ. Nan đan sát, đều, đầu nan được giấu gọn là hàng làm kỹ. Đầu nan tua tủa, mối lỏng, kéo nhẹ thấy xê dịch là hàng làm nhanh, dùng ít lâu sẽ bung. Với đồ có khung như bàn ghế, lắc thử để xem mối buộc mây hoặc chốt có chắc không.
Ví dụ thực tế
Hai chiếc giỏ tre cùng giá ở một khu chợ. Chiếc thứ nhất màu xanh nhạt, nhẹ, ngửi còn mùi tre tươi, mặt trong có ít bột mịn. Chiếc thứ hai màu ngà đều, gõ nghe đặc, đầu nan giấu gọn. Nhìn qua chiếc đầu bắt mắt hơn vì trắng sáng, nhưng đó chính là tre non chưa xử lý. Chọn chiếc thứ hai là quyết định đúng, vì màu ngà và tiếng gõ đặc cho thấy tre già đã được luộc kỹ.
Sai lầm thường gặp và cách sửa
- Chọn tre càng trắng sáng càng tốt: trắng xanh thường là tre non hoặc bị tẩy. Sửa: ưu tiên màu ngà, nâu đều tự nhiên.
- Chỉ nhìn mặt ngoài: khâu ẩu luôn lộ ở mặt trong. Sửa: luôn lật mặt trong kiểm tra đầu nan và mối đan.
- Bỏ qua mùi: mùi tươi ngái báo hiệu chưa xử lý. Sửa: ngửi trực tiếp, chọn món có mùi ám khói nhẹ hoặc gần như không mùi.
- Ham rẻ số lượng lớn: mua nhiều hàng ẩu một lúc dễ hỏng đồng loạt. Sửa: mua thử một món, dùng một mùa rồi mới mua thêm cùng nguồn.
Các bước kiểm tra khi mua
- Nhìn màu: ưu tiên ngà, nâu đều; tránh xanh nhạt loang lổ.
- Gõ thân: chọn tiếng đặc chắc, tránh tiếng rỗng.
- Sờ bề mặt: khô ráo, không mát dính ẩm.
- Ngửi: không còn mùi tre tươi ngái nồng.
- Soi mặt trong: nan đều, đầu nan giấu gọn, không có bột mịn.
- Lắc và kéo nhẹ mối nối: chắc, không xê dịch.
Kết luận
Đồ tre bền hay không quyết định ở tre già và khâu xử lý, chứ không ở vẻ trắng sáng ban đầu. Lần tới đi mua, hãy dành một phút làm đủ bốn thao tác nhìn, gõ, sờ, ngửi trước khi trả tiền. Nếu mua online không kiểm tra trực tiếp được, hãy hỏi rõ người bán về cách xử lý tre và ưu tiên nơi có đổi trả.
Câu hỏi thường gặp
Đồ tre màu càng đậm có phải càng tốt không?
Không hẳn. Màu đậm đều do hun khói là tốt, nhưng màu đậm loang do nhuộm hoặc phủ bóng che khuyết điểm thì cần cảnh giác. Quan trọng là màu đều tự nhiên và tre gõ nghe chắc.
Có nên mua đồ tre vào mùa mưa không?
Mua thì được, nhưng mùa ẩm khó đánh giá độ khô của sản phẩm và đồ dễ mốc khi vận chuyển. Nếu mua, hãy chọn nơi bảo quản khô thoáng và mang về hong lại trước khi dùng.
Đồ tre công nghiệp ép và đồ tre thủ công, loại nào bền hơn?
Tre ép công nghiệp thường đồng đều và ít cong vênh do đã qua xử lý nhiệt ẩm chuẩn, phù hợp đồ dùng chịu lực. Tre đan thủ công đẹp và thoáng nhưng độ bền phụ thuộc nhiều vào tay nghề và khâu xử lý. Chọn theo mục đích dùng.
Làm sao chọn được nguồn mua đáng tin?
Ưu tiên nơi nói rõ được cách xử lý tre, cho xem hàng mẫu, có chính sách đổi trả. Mua thử một món rồi dùng qua một mùa nồm là cách kiểm chứng thực tế nhất trước khi đặt số lượng lớn.